kringo

Retrospective werkvormen en een intervisiemethode: 4 die je vanaf één scherm begeleidt

Wie een retro of een intervisie begeleidt, doet drie dingen tegelijk: de volgende vraag stellen, de tijd bewaken en zien wie nog niets gezegd heeft. De eerste twee kunnen naar de muur. Elk van de 4 methodes hier zet haar stappen en haar klok op een scherm dat de hele groep ziet, met de bron van de methode erbij, en laat het derde aan jou, net als de beslissing wanneer jullie verdergaan.

In de ruimte hangt dat scherm op de muur, in een videocall deel je het, en iedereen doet mee via de telefoon met een voornaam.

Kies een methode

Een methode is de volgorde van een gesprek

Een retrospective kijkt terug op een periode van werk, zodat het team in de volgende één ding verandert. Een intervisie helpt één collega met een vraag uit het werk, met de groep als denkpartner. Het zijn allebei gesprekken die steeds terugkomen, en allebei vallen ze stil zonder volgorde: dezelfde drie mensen praten, en de tijd is om voordat er iets besloten is.

Een methode geeft het gesprek een volgorde: een paar stappen, een vraag per stap, een aantal minuten. De methodes hier zijn niet van ons. Elke methode komt van mensen die haar beschreven hebben, en hun namen staan erbij. Wat wij toevoegen is het scherm dat de stappen draagt, zodat wie vandaag gespreksleider is naar de groep kan kijken.

Zo loopt een sessie

Elke methode op deze pagina loopt op dezelfde manier, wat de stappen ook zijn.

  1. Je opent de sessie: kiest de methode en zet het scherm waar de groep het ziet: op de muur in de ruimte, of gedeeld in Zoom of Teams.
  2. De groep doet mee: door de code te scannen of zes cijfers te typen. Geen account, alleen een voornaam.
  3. Het scherm toont één stap tegelijk: met de vraag en de klok. Iedereen schrijft eerst een paar woorden op de eigen telefoon, daarna praten jullie de kring rond.
  4. Mensen geven aan wanneer ze klaar zijn: en de ring op het scherm loopt vol. Je ziet dat de groep klaar is voordat de klok het zegt.
  5. Jij gaat verder: de klok doet dat nooit voor je. Je pauzeert, zet er een minuut bij of haalt er een af als de groep dat nodig heeft.
  6. Jullie eindigen met wie wat doet, en wanneer: actie-ideeën die tijdens de stappen zijn opgevangen staan op het laatste scherm klaar, om af te maken of te schrappen.

Nadat je de sessie sluit bewaart kringo niets van wat er geschreven is, alleen getallen, zoals hoe lang elke stap duurde en hoeveel mensen meededen. Wil je de acties en notities houden, dan download je de samenvatting.

Welke methode voor welke bijeenkomst

De minuten zijn die van de methode zelf. Tel er tien bij voor het binnenkomen en voor de acties aan het eind.

  • Start Stop Continue

    Benoemt waar jullie mee beginnen, mee stoppen en mee doorgaan.

    Het team nog weinig retro’s heeft gedaan, of je een half uur hebt. · 21 min · 3–10

  • 4Ls

    Kijkt terug met vier woorden: gewaardeerd, geleerd, gemist, gewenst.

    Een project of kwartaal voorbij is en er iets van te leren valt. · 24 min · 3–10

  • Sailboat

    Benoemt de wind die het team vooruit stuwt en de ankers die het tegenhouden, en kiest dan één verandering.

    Het team traag aanvoelt en niemand heeft gezegd waarom. · 20 min · 3–10

  • Incidentmethode

    Eén persoon vertelt een moment uit het werk zonder de afloop; de groep analyseert voordat ze hoort wat er gebeurde.

    Een intervisiegroep bij elkaar komt om van elkaars casussen te leren. · 38 min · 4–8

De vier, elk in één alinea

Start Stop Continue

Drie vragen, voor elke vraag evenveel minuten. De methode vraagt naar gedrag, dus de antwoorden liggen al dicht bij acties: iets waar we mee beginnen, iets waar we mee stoppen, iets wat we houden. Een goede eerste retro voor een team, en een goede als de tijd kort is. Start Stop Continue, stap voor stap.

4Ls

Vier woorden die ruimte maken voor meer dan problemen. Bij „geleerd” en „gewenst” komt naar boven wat een lijst met klachten nooit haalt. Past aan het eind van iets: een release, een project, een jaar. 4Ls, stap voor stap.

Sailboat

Een beeld in plaats van een lijst: het team is een boot, iets vult de zeilen en iets sleept erachteraan. Wie stil blijft bij een directe vraag, zegt het vaak wel via het beeld. De laatste stap vraagt om één verandering, niet om vijf. Sailboat, stap voor stap.

Incidentmethode

De klassieker van de Nederlandse intervisie. De casusinbrenger vertelt één concreet moment en stopt vóór de afloop. De groep vraagt naar feiten, analyseert en zegt wat ze zelf gedaan zou hebben; pas daarna vertelt de casusinbrenger hoe het ging. Niemand kan vanuit de afloop redeneren, want niemand kent die. Incidentmethode, stap voor stap.

Als je voor het eerst gespreksleider bent

Neem Start Stop Continue. Open de sessie tien minuten eerder en probeer haar met je eigen telefoon als enige deelnemer, zodat je elk scherm één keer gezien hebt voordat de groep het ziet.

Zeg in de bijeenkomst één zin over de volgorde en begin. De methode hoef je niet uit te leggen: elke stap staat op het scherm als hij aan de beurt is. Jouw werk is de groep: wie heeft nog niets gezegd, en is deze stap klaar.

Wat er misgaat in deze bijeenkomsten

  • De praters vullen de tijd.

    Iedereen schrijft eerst een paar woorden, op de eigen telefoon. Daarna gaan jullie de kring rond, en heeft iedereen iets te zeggen.

  • Je kijkt naar de klok, niet naar de mensen.

    De klok hangt voor iedereen op de muur. Staat hij op nul, dan gebeurt er niets tot jij beslist.

  • De bijeenkomst eindigt zonder besluit.

    Het laatste scherm vraagt wie wat doet, en wanneer, voordat je sluit.

  • De retro is elke sprint dezelfde.

    Wissel de methode, houd de routine: de groep doet op dezelfde manier mee en het scherm werkt hetzelfde.

  • Bij intervisie komt het advies te vroeg.

    De incidentmethode houdt advies tegen met haar volgorde: eerst feiten, dan analyse, en de afloop als laatste.

  • Online haakt de halve groep af.

    Iedereen heeft de stap in de hand en geeft aan wanneer hij of zij klaar is, dus je ziet wie er nog bij is.

Vragen vóór een eerste sessie

Hebben deelnemers een account nodig?

Nee. Ze scannen de code of typen zes cijfers op kringo.club en geven een voornaam. Alleen wie de sessie begeleidt logt in.

Werkt het in Zoom of Teams?

Ja. Je deelt het scherm in de call zoals je dia’s zou delen, en mensen doen mee via hun telefoon. In de ruimte zet je hetzelfde scherm op de muur. Een gemengde groep doet beide tegelijk.

Kan ik de minuten aanpassen?

Ja, tijdens de sessie. Elke stap begint met de minuten van de methode, en jij zet er een minuut bij of haalt er een af, of pauzeert de klok. De klok stuurt de groep nooit naar de volgende stap. Dat doe jij.

Wat bewaart kringo na de sessie?

Niets van wat er geschreven is. Na het sluiten zijn de notities, de acties en de voornamen weg uit kringo; wat blijft zijn getallen, zoals de methode, hoe lang elke stap duurde en hoeveel mensen meededen. Wil je de acties en notities houden, download dan de samenvatting voordat je sluit.

Hoeveel mensen kunnen meedoen?

De methodes zijn gemaakt voor een team of een intervisiegroep: drie tot tien mensen voor een retro, vier tot acht voor de incidentmethode. Met meer mensen past de ronde door de kring niet meer in de minuten.

Zijn dit jullie eigen methodes?

Nee. Bij elke methode staan de mensen die haar beschreven hebben, en de bronnenlijst staat hieronder. De namen van de stappen en de vragen op het scherm zijn onze verwoording van hun methode.

Bronnen

  • Esther Derby & Diana Larsen, Agile Retrospectives: Making Good Teams Great, Pragmatic Bookshelf, 2006.
  • Mary Gorman & Ellen Gottesdiener, The 4L’s: A Retrospective Technique, EBG Consulting.
  • Luke Hohmann, de oefening Speedboat, 2006; de sailboat-retrospective is de vorm die agile teams eraan gaven.
  • Jeroen Hendriksen, Intervisie bij werk en opleiding.

Geschreven door Oksana Oliinyk ·

Alle methodes

  • Start Stop Continue

    naar Esther Derby & Diana Larsen, Agile Retrospectives (2006)

    21 min

  • 4Ls

    naar Mary Gorman & Ellen Gottesdiener (2012)

    24 min

  • Sailboat

    naar Luke Hohmanns Speedboat (2006)

    20 min

  • Incidentmethode

    naar Jeroen Hendriksen, Intervisie bij werk en opleiding

    38 min