kringo

Intervisie

Incidentmethode

8 stappen, 38 min · Methode naar Jeroen Hendriksen, Intervisie bij werk en opleiding

In de meeste intervisiegroepen komt het advies voordat het verhaal af is. De incidentmethode voorkomt dat met haar volgorde: een collega vertelt één moment uit het werk en stopt vóór de afloop, en de groep analyseert zonder te weten hoe het ging. Jij bent gespreksleider met de stappen, de vraag en de tijd op een scherm dat iedereen ziet, in de ruimte of gedeeld in een videocall. Het is een van de bekendste intervisiemethoden.

Deze sessie startenLog in om te begeleiden. Deelnemers hebben geen account nodig, alleen een voornaam.

De stappen

  1. 1De vraagCasusinbrenger: wat is je vraag aan deze groep? Eén zin, nog geen verhaal.3 min
  2. 2Het incidentVertel één concreet moment. Stop vóór de afloop.4 min
  3. 3VerduidelijkenVraag naar feiten, niet naar waarom. Blijf weg bij de afloop.3 min
  4. 4AnalyseWat speelt hier eigenlijk? De casusinbrenger luistert.10 min
  5. 5AlternatievenSchrijf eerst: wat zou jij doen, en vanuit welke houding? Vertel het dan kort.7 min
  6. 6ReactieCasusinbrenger: wat deed je, of wat ga je doen? Vragen om te begrijpen, geen discussie.3 min
  7. 7InzichtenOm de beurt: welk inzicht neem je mee? Over jezelf, geen advies.5 min
  8. 8ReflectieOver de intervisie, niet de casus: waar werd het scherp, wat doen we volgende keer anders?3 min

Dit zijn de minuten van de methode. Tijdens de sessie zet je er een minuut bij of af als de groep dat nodig heeft.

Rollen

Casusinbrenger
Brengt de casus in: stelt de vraag en vertelt het incident zonder de afloop.
Facilitator
Leidt de sessie, geeft het woord de kring rond en beslist wanneer jullie verdergaan.
Notulist
Vangt actie-ideeën op terwijl jullie praten, één regel per idee.

Wat de groep ziet

Het gedeelde scherm: de stap, de vraag, de rollen en de klok, met een stip voor iedereen die meedoet.
Elke telefoon: dezelfde stap, een notitie en „Ik ben klaar”.

Wanneer de incidentmethode past

Kies deze methode voor een intervisiegroep die regelmatig bij elkaar komt en de rollen wisselt: de een brengt de casus in, de ander is gespreksleider, en de volgende keer is het andersom. De methode vraagt om een casus met een concreet moment erin, zoals een gesprek dat misliep of een besluit onder druk.

Ze past minder goed als de vraag een breed dilemma is zonder moment om te vertellen. Help de casusinbrenger dan eerst het moment te vinden: wanneer voelde je dit voor het laatst? Dat moment is het incident.

Begeleiden, stap voor stap

De vraag en het incident. Help de casusinbrenger de vraag in één zin te krijgen. Daarna vertelt hij of zij het moment, en dan komt jouw ene moeilijke taak van de hele sessie: de casusinbrenger vriendelijk onderbreken voordat de afloop verteld wordt.

Verduidelijken. Alleen feiten: wie was erbij, wat werd er gezegd, wat gebeurde er eerst. Een vraag die begint met „waarom heb je” is een verkapte analyse; vraag de groep die te bewaren voor de volgende stap.

Analyse. De groep praat over wat er speelt, en de casusinbrenger luistert alleen. In een ruimte helpt het als de casusinbrenger de stoel iets wegdraait; online gaat de microfoon uit. Luisteren zonder te antwoorden is het deel van de methode dat mensen onthouden.

Alternatieven. Iedereen schrijft eerst op wat hij of zij zou doen, zodat niemand de vorige spreker napraat. Daarna zegt ieder het kort.

Reactie, inzichten, reflectie. Pas nu vertelt de casusinbrenger wat er gebeurde, of wat hij of zij gaat doen. De groep vraagt om te begrijpen en discussieert niet. Daarna noemt ieder één inzicht over zichzelf, en je sluit af met een blik op de intervisie zelf.

Drie dingen om op te letten

  • De afloop lekt. Een casusinbrenger die de juiste vraag krijgt, begint te vertellen. Onderbreek vroeg en noem de regel opnieuw; de analyse van de groep is meer waard zolang ze blind is.
  • Advies komt al in de analyse. „Ik zou gewoon” hoort twee stappen later. Zeg dat, en vraag wat de spreker in het incident ziet gebeuren.
  • De casusinbrenger verdedigt zich. Als de casusinbrenger op elke opmerking reageert, houdt de groep op eerlijk te zijn. De luisterregel beschermt de casusinbrenger evenzeer als de groep.

Wat hier gezegd wordt, blijft hier

Een intervisiegroep werkt op vertrouwen, en dat is een afspraak tussen mensen: spreek haar aan het begin hardop uit. Wat het scherm toevoegt is klein en eenvoudig. Nadat je de sessie sluit bewaart kringo niets van wat er geschreven is, alleen getallen, zoals hoe lang elke stap duurde. Download je de samenvatting, dan heb jij de notities in handen, en de afspraak van de groep geldt ook daarvoor.

Waar het vandaan komt

Jeroen Hendriksen beschrijft de incidentmethode in Intervisie bij werk en opleiding, het boek waar veel intervisiegroepen mee werken. Je vindt versies met minder stappen; de onze houdt de afloop achter tot de groep geanalyseerd heeft en haar alternatieven heeft genoemd. De namen van de stappen en de vragen op het scherm zijn onze verwoording.

Andere methodes